انقلاب اسلامی ایران که امروز در آستانه سی و یکمین سالگرد پیروزی آن هستیم، در پی ایجاد حکومتی اسلامی است که بتواند جامعه را در راه دستیابی به قلل رفیع کرامت، اخلاق و انسانیت یاری رساند. آزادگان جهان شاهد بودند که چگونه دست خداوند متعال همراه با ملت و امام خمینی (قدس الله نفسه الزکیه) در بهمن سال ۱۳۵۷ و پس از سال‏ها مجاهده و بر زمین ریخته شدن خون مردان و زنان ایران، انقلابی سیاسی را رقم زد و چه خواب‏ها را که آشفته نساخت.

از همان اوان شکل گیری حکومت جمهوری اسلامی ایران، پرداختن به دغدغه‏های اقتصادی مردم جزو مهمترین شاخصه‏های سخنان معمار انقلاب، امام خمینیره بود که نمود بارز آن در تأکید مکرر ایشان برای تحقق عدالت اقتصادی در کشور بوده است. عدالتی که اگر محقق نشود، شرایط را برای گام برداشتن جامعه به سوی انقلاب انفسی و فرهنگی ناممکن می‏سازد. جای جای سخنان امام خمینیره سرشار از توجه به محرومین و مستضعفان و رنج کشیدگان طول تاریخِ شرم آورِ گذشته است. گویی که ایشان به دنبال ترسیم کردن «انقلابی اقتصادی» در پی «انقلاب سیاسی» رخ داده در بهمن ۱۳۵۷ بودند که بتواند جامعه را به سوی «انقلابی فرهنگی» سوق دهد.

امروز پس از گذشت ۳۰ سال از انقلاب، نظام سیاسی کشور تبدیل به درخت تنومندی شده است که آثار و برکات آن چه در داخل و چه در معادلات جهانی عیان است. در چنین شرایطی ضرورت پرداختن و توجه هرچه بیشتر به سمت تغییر ساختارهای اقتصادی حاکم بر کشور بیش از پیش نمایان است. امری که مقام معظم رهبری نیز در امتداد خط ترسیم شده توسط امام راحل با نامیدن دهۀ چهارم انقلاب تحت عنوان دهه پیشرفت و عدالت، بر آن تأکید کرده‏اند.

از جمله تأکیداتی که امام راحل در حوزۀ اقتصاد به آن صراحتاً پرداخته‏اند، کاهش فشار اقتصادی وارد آمده بر محرومین و مستضعفین جامعه از طریق کاهش هزینۀ خانوارهای مستمند ـ و نه افزایش درآمد ـ بوده است. حضرت امام خمینیره در همین راستا صراحتاً در جمع مردم انقلابی در تاریخ ۱۲بهمن ۱۳۵۷ بیان کردند: “آب و برق را مجانی می‏کنیم برای طبقه مستمند” [صحیفه امام، جلد ششم، صفحه ۲۷۳]. همچنین رهبر معظم انقلاب نیز در تاریخ ۱/۱/۱۳۸۸ در مشهد مقدس در جمع زائران حرم رضوی با اشاره به مسأله مصرف بهینه منابع آب بیان داشتند:

“اینکه گفته میشود از کسانى که مصرف زیاد دارند، مالیات بیشترى گرفته شود، یارانه‏ى کمترى به آنها داده شود، حرف بسیار معقولى است، حرف خوبى است. آن کسانى که مصرف کمى دارند، از کمکهاى دولتى، از کمکهاى عمومى بهره‏مند شوند. بعضى‏ها هستند به قدرى کم آب مصرف میکنند که اگر دولت از آنها پول آب را هم نگیرد، مانعى ندارد. بعضى‏ها ده برابر آنها، بیست برابر آنها آب مصرف میکنند؛ خوب، اینها بایستى هزینه‏ى بیشترى بدهند.”

با توجه به این تأکیدات صریح از سوی امام خمینیره و مقام معظم رهبری، ضروری است اصلاحات اقتصادی کشور ـ نظیر قانون هدفمند کردنِ یارانه‏ها ـ بدون افزایش هزینۀ خانوارهای مستمند اجرا شده و درصدی از منابع حاصل از این اصلاحات طبق قانون به محرومین اختصاص یابد.

به نظر می‏رسد تصمیم دولت دهم مبنی بر هدفمند کردن یارانۀ حامل‏های انرژی و حمایت مجلس شورای اسلامی از این تصمیم، مناسبترین فرصت را در راستای پیاده‏سازی فرمایشاتِ امام راحل و مقام معظم رهبری فراهم کرده است؛ فرصتی که می‏تواند گامی جدی در راستای عدالت اقتصادی در کشور برشمرده شود.

نکتة کلیدی در بحث یارانه‏ها، استفاده بیشتر دهک‏های بالای درآمدی از یارانه‏ها است؛ چرا این دهک‏ها حجم بیشتری از حامل‏های یارانه‏بر را مصرف می‏کنند. به منظور اصلاح این شرایط، به‏جای اتخاذ سیاست‏های « قیمتی» و توزیع مجدد منابع ـ که دارای اثرات تورمی و روانی در کشور بوده و در هیچ‏یک از مدل‏سازی‏های صورت گرفته به‏درستی لحاظ نشده است ـ می‏توان از سیاست « قیمتی ـ مقداری» استفاده کرد. در این سیاست، جامعه به جای دهک‏های درآمدی که تشخیص آن به‏راحتی امکان‏پذیر نیست، به دهک‏های مصرفی که تشخیصِ آن به‏راحتی امکان‏پذیر است، تقسیم می‏شود. اصولاً بر اساس مصرف، می‏توان سه خوشة «کم مصرف»، « میان مصرف» و « پر مصرف» را تعیین نمود و اقدام‏های ذیل را در راستای هدفمند کردن یارانه‏ها به انجام رساند:

۱ – تخصیص سهمیه رایگان آب، برق و گاز خانگی برای تمام خانوارها، تا سطح مصرف به میزانِ الگوی کم‏مصرف

۲ – تعیین تعرفه‏های یارانه‏ای به ازای مصرف از الگوی کم‏مصرف تا الگوی مصرف

۳ – تعیین تعرفه به میزانِ هزینة تمام شده یا بیش از آن به‏ازای مصرف مازاد بر الگوی مصرف

در این فرآیند اگر خانواری جزو خوشه کم مصرف قرار گیرد، از سهمیه رایگان بهره خواهد جست. خانوارهای خوشه میان مصرف نیز به ازای مصرف تا زیر الگوی مصرف، هزینه‏ای نپرداخته و به ازای مابقی مصرف خود از یارانه‏ بهره‏مند خواهند شد. خانوارهای خوشه پر مصرف نیز به ازای اضافه مصرفی که نسبت به الگوی مصرف انجام می‏دهند، هزینۀ جبرانی آن ـ قیمتی بیش از هزینه تمام شده ـ را پرداخت می‏کنند. از این طریق دولت محترم قادر خواهد بود درآمد حاصل از حذف یارانه را طبق قانون بازتوزیع نماید. این مسیر، بدون ایجاد انتظارات تورمی، دولت را به تدریج به اهداف خود رسانده و وعدة آب و برق رایگان برای مستمندین را محقق می‏کند.

بسیج‏ دانشجویی و جنبش عدالتخواه دانشجویی، بدینوسیله از دولت محترم می‏خواهد در راستای تحقق و پیاده‏سازی فرمایشات امام راحلره و مقام معظم رهبری همت گمارده تا از طریق کاهش هزینۀ خانوارهای محروم، به تحقق عدالت اقتصادی که یکی از اهداف انبیاء الهی در طول تاریخ بوده است نزدیک‏تر شود و الگویی کارآمد از نظام اسلامی را به جهانیان عرضه کند.